1. Nie stawiaj swojego dziecka w środku konfliktu. Komunikuj się ze swoim eksmałżonkiem bezpośrednio; nie proś dzieci, aby przekazywały mu Twoje wiadomości. Nie wyciągaj informacji od dzieci o eksmałżonku.

2. Nie proś dziecka, by wybrało rodzica. Dziecko powinno czuć, że może kochać oboje rodziców.

3. Nie obwiniaj ani siebie ani twojego eks za rozwód. Czy nam się to podoba, czy nie – małżeństwo składa się z dwojga ludzi, którzy przyczyniają się do powstania problemu. Nade wszystko nie mów dziecku rzeczy, o których nie powinno wiedzieć, które mogłyby je zranić lub zakłócić relację z drugim rodzicem.

4. Nie mów negatywnie o byłym małżonku. Nie ze względu na siebie czy eks – małżonka, ale szczególnie dla dobra dziecka nie mów przy nim negatywnie o byłym małżonku. Dzieci wiedzą, że są częścią was obojga, dlatego, gdy słyszą złe rzeczy o jednym z was wydaje im się, że także odnosi się to do nich. 

5. Utrzymaj odpowiednie granice ze swoimi dziećmi. Nie pozwól, aby Twoje dziecko przejęło rolę rodzica bądź stało się powiernikiem Twoich uczuć dotyczących rozwodu lub jakichkolwiek trudności z nim związanych. Twoje dziecko w związku z rozwodem jest w bardzo wrażliwym stanie i potrzebuje być dzieckiem – nie powinno musieć dojrzewać za wcześnie. Niewykluczone, że dziecku podoba się ta dodatkowa siła, ale nie wszystko, co dziecko lubi jest dla niego odpowiednie. Nie dopuść, aby dziecko widziało podstawy to spania z Tobą. Dziecko musi wiedzieć, że troszczysz się o nie i jesteś w stanie zapewnić mu bezpieczeństwo, ale potrzebują także pogłębiać swoją niezależność, ponieważ stają się coraz starsze. Bywa, że rodzice śpią ze swoim dzieckiem, gdy ono jest chore, tylko po to, aby opóźnić odsyłanie dziecka do jego łóżka po powrocie do zdrowia. I kuszące jest myślenie, że to jest dobre dla dziecka, szczególnie, gdy czujesz się samotny lub samotna.

6. Ogranicz zmiany do minimum. Dziecko potrzebuje stałych i znanych rzeczy w obu domach.  Małym dzieciom możesz dać coś, co będzie tzw. „obiektem przejściowym” (np. pluszowy miś), który dziecko może przenosić z jednego domu do drugiego; w oczach dziecka jest jednak obiektem jest stałym i przynosi ukojenie w chwilach smutku czy tęsknoty. 

7. Pozostań w życiu swojego dziecka. Niektórzy ludzie z powodu bolesnego rozwodu mogą stracić więź nie tylko ze swoim byłym małżonkiem, ale także z dziećmi.  Krótkotrwale może to przynieść ulgę, jednak na dłuższą metę takie działanie może spowodować problemy w rozwoju dziecka i w twojej relacji z dzieckiem. Dziecko nie ma wpływu na rozwód i twoim obowiązkiem jest zminimalizować ból dziecka z powodu tej sytuacji. Dziecko może czuć się porzucone – spróbuj tego nie pogorszyć.

8. Nie angażuj się w konflikt ze swoim byłym małżonkiem w obecności dzieci. Jeśli nie potrafisz mówić w sposób uprzejmy do swojego byłego małżonka to lepiej będzie jeśli się powstrzymasz. Jeśli nie potrafisz zapanować nad swoimi emocjami zwróć się po pomoc do profesjonalisty. Kontynuacja i narastanie konfliktu może być bardzo szkodliwe dla Twoich dzieci.

9. Koniecznie powiedz dzieciom, że rozwód nie jest z ich winy. Dzieci często przypuszczają, że ich rodzice rozchodzą się ponieważ one były niegrzeczne, szczególnie te w młodszym wieku szkolnym. Tym niemniej należy to powtarzać i przypominać dzieciom w każdym wieku, ponieważ dzieci na każdym etapie rozwoju inaczej przetwarzają informacje.

10.  Zadbaj o siebie i – na tyle na ile potrafisz – pozwól, by twoje życie toczyło się dalej.  Adaptacja dzieci do rozwodu pozostaje w bezpośrednim związku ze zdolnością do adaptacji rodziców do tej nowej sytuacji.  Zrób co w twojej mocy, by poradzić sobie ze stresem, konfliktem, depresją, złością, żałobą itd., tak, byś mogła zostawić te wszystkie negatywne emocje za sobą i rozpoczęła nowe życie. 

11.  Pozwól dzieciom na wyrażanie uczuć.  Nawet jeśli jest to dla ciebie bolesne, znajdź sposób, by twoje dziecko mogło swobodnie wyrażać swoje uczucia i siebie.  Mówienie, rysowanie lub rozpoznawania (np. w oglądanym filmie)  przeżywanych emocji bez  konieczności przeżywania jednocześnie poczucia winy lub wywoływania w słuchającym rodzicu chęci obwiniania drugie rodzica  jest ogromnie pomocne dla dzieci rozwiedzionych rodziców.  Dziecko powinno mieć możliwość powiedzenia w życzliwej mu atmosferze nawet tego, że tęskni za drugim rodzicem. Postaraj się nie zadawać też pytań, na które odpowiedź brzmi „tak”  lub „nie”. Znaczy to, że zamiast pytać: „Czy dobrze się bawiłeś u mamy/taty w ten weekend?” możesz spytać: „Co robiliście u mamy/taty?”.

12.  Okresy przejściowe.  Okresy przejściowe, tj. tuż przed wyjściem do drugiego rodzica lub tuż po przyjściu od niego, mogą i mają prawo być dla dziecka trudne.  Rodzice często mylnie uznają to za oznakę złych relacji dziecka z drugim rodzicem. Jednak większość dzieci przejawia takie trudności.  Często w takich sytuacjach pomagają rytuały , które pomagają się dziecku „zakotwiczyć”; które mówią mu: teraz jesteś u mamy/taty. Z drugiej strony, jeśli dziecko jest wściekłe, niegrzecznie się odnosi do brata lub ciebie, klnie – nie wahaj się zastosować normalnych w takiej sytuacji metod wychowawczych.  Równolegle stwórz mu warunki, by mógł porozmawiać o tych uczuciach.

13. Zadbaj o to, by dziecko miało jak najszerszy dostęp do obojga rodziców (na tyle, na ile jest to dla niego zdrowe. I pamiętaj, że to, że twoja relacja z eks nie była zdrowa nie oznacza automatycznie, że jego relacja z dzieckiem nie będzie zdrowa.

14. Słuchaj swojego dziecka.  Nie staraj się łagodzić złości i bólu swojego dziecka, ale po prostu wysłuchaj go.  Ponadto, rozwód może przynieść różne dobre rzeczy i twoje dziecko może też chcieć porozmawiać o nich.  Dzieci mają tendencję do widzenia pozytywów w rozwodzie (np. dwie imprezy urodzinowe), które nam, dorosłym mogą nie przyjść nawet do głowy (nie może być to jednak wymuszone).

15. Kup różne książki na temat adaptacji do rozwodu dostosowane do wieku dziecka. W księgarniach pojawiają się różne opowiadania, które pokazują dzieciom, że rozwód jest sprawą dość powszechną (inaczej: „normalizują” rozwód).  Książki dla starszych dzieci odwołują się często do uczuć dzieci pokazując im, co mogą czuć w sytuacji rozwodu i dlaczego.  Nie zmuszaj dzieci do czytania tych książek, a raczej spraw, by miały do nich dostęp, gdyby miały na to ochotę.

17. Pozwól dzieciom cieszyć się z wizyt u drugiego rodzica.  Spróbuj zachować pozytywną postawę, gdy wychodzą z domu i zainteresuj się (ale bez sprawdzania swojego eks!), co robili w czasie weekendu czy wspólnego wyjścia.  Wykaż pewne pozytywne zainteresowanie życiem eks-małżonka, nawet jeśli go nie lubisz.  Dzieci powinny mieć możliwość rozwijania relacji z obojgiem rodziców, bez obawy o to, że zranią uczucia jednego z nich.  Potraktuj czas, który spędzasz bez dzieci jako okazję do odpoczynku i doładowania swoich baterii.

Tu szczegóły WARSZTATU Dziecko w sytuacji rozwodu

Rozwód zawsze oznacza rozstanie. Czasem gwałtownie, częściej w sposób powolny dokonuje się w nas akt odwrócenia się i pożegnania z kimś i z czymś. To bolesne, tym bardziej że rozstajemy się nie tylko z tym, co było, lecz także z tym, co być mogło,a czego już nie będzie, choć sobie to kiedyś namiętnie obiecywaliśmy. Rozwód jest kamieniem milowym w naszym życiu. Po nim już nic nie jest takie samo.

Po rozwodzie rozstajemy się z nadzieją, czasem ze złudzeniami i z oszustwem emocjonalnym wobec siebie, z wmawianiem sobie przez lata, że jest inaczej niż jest. Rozstajemy się z własnym lękiem i wstydem. Bywa, że rozstajemy się z jakimś obrazem siebie – czasem z tym lepszym niż życie ostatecznie pokazuje, czasem z gorszym, gdy po rozwodzie odzyskujemy godność osobistą i sprawczość, o którą byśmy siebie nie podejrzewali. Każde ważne zdarzenie życiowe prowokuje nas do samopoznania. Poprzez rozstanie dowiadujemy się o sobie czegoś nowego lub upewniamy się w tym, co już wiemy.

Ostatecznie każde rozstanie jest uwolnieniem się od czegoś, po to, by podążać w kierunku czegoś innego. Warto zapytać siebie od czego zatem odchodzimy?

W podejmowaniu decyzji o rozwodzie ważne jest, by widzieć ten proces w jego ciągłości jako drogę „od – do”, którą mogę oddalać się (czasem uciekać) od czegoś, po to, by równocześnie„podążać za czymś” lub „ukierunkować się na coś” w swoim życiu. Jednostronne widzenie rozstania (tylko „od”… lub tylko„do”…) może nas oszukiwać.

Zakonserwowane lub skamieniałe doświadczenia emocjonalne w postaci poczucia krzywdy, bólu, zranienia i winy,urazy i wściekłości, stanowią główny temat w terapii  małżeńskiej i rozważającymi możliwość rozwodu. A także z osobami, które po rozwodzie zostały same, lecz z różnych powodów nie potrafią się rozstać z tym, co było. Można zaryzykować tezę, że małżeństwa, które bardziej konstruktywnie radzą sobie ze wspomnianymi uczuciami, lepiej radzą sobie też z sytuacjami okołorozwodowymi. Ktoś, kto nie tylko zna swoje uczucia, lecz dodatkowo nad nimi panuje, potrafi gdy trzeba odsunąć je od siebie, po to,by podjąć mądrą decyzję życiową.

Czy w sprawie rozstań można dać ludziom coś w rodzaju przewodnika? Jak brzmiałyby te zalecenia?

Jeśli zaczynasz myśleć o rozwodzie, sprawdź na początek, czy nie da się twego małżeństwa uczynić związkiem bardziej osobistym, a nie tylko związkiem ról społecznych. Czy potrafisz dojrzeć jeszcze coś pozytywnie niepowtarzalnego, co druga osoba wnosi w twoje życie? Nigdy nie jest tak, że ktoś jest jednostronnie zły. Czasami zaczynamy w ten sposób myśleć o współmałżonku, ale nie wynika to z żadnej prawdy, lecz z kierunku, w którym podążam, poszukując po drodze dodatkowych argumentów. Gdy emocje powodują naszymi decyzjami, czarny obraz partnera bywa uzasadnieniem niektórych nieświadomych decyzji. Gdy doświadczamy bólu w relacji z partnerem i cierpimy z powodu realnej niesprawiedliwości i krzywdy, trzeba się temu mądrze i aktywnie przeciwstawić. Najczęściej potrzebujemy do tego pomocy innych ludzi. Jeśli jest to ból opuszczenia, to podobnie jak w przypadku sińca czy rany, prawdopodobnie rozpocznie się proces samoleczenia. Rzecz w tym, by temu procesowi nie przeszkadzać, nie rozdrapywać ran i nie pognębiać się złym myśleniem o sobie. Niektórzy porzuceni poszukują gorączkowo tak zwanych słusznych powodów dla konieczności bycia porzuconym. Takie osoby myślą: „należało mi się”, „mama od początku wiedziała, jak to się skończy, i miała rację”. Te przewrotnie uspokajające mantry podtrzymują „słuszny porządek świata”, a skoro słuszny, to i bezpieczny.

Jeśli uda nam się podjąć efektywne i spełnione życie, prędzej czy później pojawi się w nas chęć wyzwolenia się od poczucia krzywdy – poprzez przebaczenie,które ostatecznie zamyka sprawę. Jeśli przebaczenie nie pojawia się samoistnie, jako wyraz życia i nadziei, trzeba zająć się tą kwestią poważniej. Wyzwolenie z zatrzaśnięcia w dawnym poczuciu krzywdy oznacza często długą i intensywną pracę, której efektem jest odzyskanie znacznej energii życiowej.

Cierpienie może być także związane z poczuciem winy.Trzeba odróżnić realistyczne poczucie winy od nadmiarowego.Zdrowe i realistyczne poczucie winy rozwiązuje się wyłącznie poprzez wyrównanie i zadośćuczynienie osobie, którą skrzywdziliśmy. Nadmiarowe poczucie winy to neurotyczny mechanizm obciążania się winą za wszystko, co zdarzyło sięnam i naszym bliskim. Paradoksalnie, może ono przywołać bezpieczny, bo oswojony od dawna (bywa, że od dzieciństwa)świat, w którym relacje – szczególnie te znaczące i bliskie –opierały się na uznaniu „mojej winy”.

Fala pożegnania

Niejedno tracimy poprzez rozstanie. Każda strata rodzi żal.Niejedno nasze doświadczenie życiowe potrzebujemy opłakać.Nie jest to akt jednorazowy. Żałoba wymaga czasu. Ważne, bynie zaprzeczać tej energii, nie powstrzymywać jej. Zgoda na niąpozwala przyjść i odejść dalej fali spłukującej doświadczenie,które było i już nie wróci. Pozwala pożegnać się także z tym, co było dobre, ponieważ związek nie powstałby i nie trwał, gdyby zdarzały się w nim wyłącznie złe rzeczy. Małżeństwo, nawet jeśli kończy się rozstaniem, zmienia nas.

Dobrze, jeśli zmienia nas na lepsze, przydaje mądrości, otwartości, rozumienia siebie i innych. Gorzej, jeśli pozostawia nas z urazą, obrażonych na wszystko, pełnych agresji wobec siebie, z poczuciem krzywdy, zamknięciem wobec życia i miłości, lękiem przed nimi, albo z żałobą, która zamyka nam możliwość zaakceptowania nadziei.

W złości nie krzycz i nie mów słów, których potem nie będziesz mógł cofnąć. Jeśli pojawiają się rzeczowe argumenty, przebaczaj.֎ Spędzają czas razem. Pomimo wielu zajęć znajduj czas na odpoczynek i spędzaj go z partnerem. Można przecież siedzieć obok siebie na kanapie i być tysiące kilometrów od siebie.֎ Doceniają i pomagają sobie nawzajem, by się rozwijać.Okazuj uznanie dla osiągnięć partnera, doceniaj, motywuj go i wspieraj w rozwoju oraz dążeniu do celu.֎ Są wierni i ufają sobie.Ufaj i nie nadużywaj zaufania. W prawdziwej miłości i przyjaźni nie chodzi o bycie nierozłącznym. Trzeba móc ufać partnerowi także wtedy, gdy nie ma go obok. W związku bowiem wierność nie jest opcją, jest priorytetem.֎ Kochają i szanują swoją odrębność.Nie opieraj swojej wartości i nie uzależniaj swojego szczęścia od kogoś innego. Jeśli człowiek sam siebie nie kocha i nie szanuje, nikt inny jemu tego nie da.֎ Wspierają się wzajemnie w dobrych i złych czasach.Wspieraj i dawaj partnerowi oparcie nie tylko wtedy, kiedy jest to dla Ciebie wygodne, ale przede wszystkim wówczas, gdy on tego potrzebuje. Bywa czas smutku i szczęścia i trzeba trwać razem niezależnie od okoliczności.֎ Wiedzą, że każdy związek jest inny.Nie porównuj swojego związku do żadnego innego. Każda para ma swoje zasady i zwyczaje. Skup się na Was obojgu i uczyń Wasz związek tak dobrym, jak tylko może być.֎ Kładą nacisk na słuchanie i komunikację.Nie wymagaj, by partner czytał w Twoich myślach, domyślał się tego, co nie jest mu powiedziane wprost. Ważne, by być szczerym ze sobą, wiedzieć, czego sam chcesz i dołożyć starań, aby poznać potrzeby partnera.֎ Są refleksyjni. Zastanów się, co możesz zrobić każdego dnia, aby Wasze życie było coraz lepsze. Rutyna może zabić każdy związek.֎ Mają realistyczne oczekiwania.Pamiętaj, że związki nie są takie, jak można je zobaczyć w filmach. Szczęśliwe pary wiedzą, że nie wszystkie dni będą pełne romantyzmu i namiętności.֎ KOMUNIKACJA- PODSTAWA!Jak rozmawiać, żeby budować relację? Przepływ informacji czy ogólnie rzecz ujmując interakcja wypełnia większą część naszego dnia. Nie ilość, ale jakość tejże komunikacji bezpośrednio wpływa na związku. Oczekując od małżonka zdrowej komunikacji warto przyjrzeć się swoim poczynaniom na tym polu. Żeby ułatwić to zadanie, przedstawiam kilka pytań, które warto sobie zadać, zanim zarzucimy współmałżonkowi, że ciężko się z nim dogadać.Czy słucham?Czy starasz się wsłuchać w to, co kryje się za komunikatem, czy może w trakcie jego monologu układasz już w głowie, to, co sam/a chcesz powiedzieć? Czy staram się zrozumieć i dotrzesz do treści, starasz się zrozumieć zdanie i argumenty partnera? Potrafisz przyjąć argumenty i zdanie, do którego kazdy! ma prawo? Czy starasz się znaleźć kompromis i konsensus, biorąc pod uwagę dobro swojej drugiej strony?Czy oskarżam? Nie jest to takie proste w codziennej komunikacji, kiedy emocje biorą górę; jest to jednak niemożliwe. Ćwiczenie czyni mistrza:Czy mówię o faktach czy oceniam sytuacje- mówię o swoich uczuciach, czy też oceniam współmałżonka? Czy mówię z miłością? „Owocem zaś ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie”. Sama świadomość niczego nie zmienia, jednak wnsi nadzieję i pokazuje perspektywę zmiany. Każdy kolejny przynosi większą satysfakcję i pomaga usprawnić małżeński dialog.Pochodzimy z różnych domów i środowisk, w których funkcjonował jakiś wzorzec interakcji. W bliskim związku warto jednak stworzyć „szyty na miarę”, odpowiedni dla waszego małżeństwa. Bez analizy dotychczasowego może okazać się to, nie do przyjęcia. Zachęcam do pracy nad komunikacją w związku.Jutro napiszę krótko, jak powstrzymać spór, nauczymy się 6 zdań, które pomogą zawrzeć pokój z partnerem