1. Nie stawiaj swojego dziecka w środku konfliktu. Komunikuj się ze swoim eksmałżonkiem bezpośrednio; nie proś dzieci, aby przekazywały mu Twoje wiadomości. Nie wyciągaj informacji od dzieci o eksmałżonku.

2. Nie proś dziecka, by wybrało rodzica. Dziecko powinno czuć, że może kochać oboje rodziców.

3. Nie obwiniaj ani siebie ani twojego eks za rozwód. Czy nam się to podoba, czy nie – małżeństwo składa się z dwojga ludzi, którzy przyczyniają się do powstania problemu. Nade wszystko nie mów dziecku rzeczy, o których nie powinno wiedzieć, które mogłyby je zranić lub zakłócić relację z drugim rodzicem.

4. Nie mów negatywnie o byłym małżonku. Nie ze względu na siebie czy eks – małżonka, ale szczególnie dla dobra dziecka nie mów przy nim negatywnie o byłym małżonku. Dzieci wiedzą, że są częścią was obojga, dlatego, gdy słyszą złe rzeczy o jednym z was wydaje im się, że także odnosi się to do nich. 

5. Utrzymaj odpowiednie granice ze swoimi dziećmi. Nie pozwól, aby Twoje dziecko przejęło rolę rodzica bądź stało się powiernikiem Twoich uczuć dotyczących rozwodu lub jakichkolwiek trudności z nim związanych. Twoje dziecko w związku z rozwodem jest w bardzo wrażliwym stanie i potrzebuje być dzieckiem – nie powinno musieć dojrzewać za wcześnie. Niewykluczone, że dziecku podoba się ta dodatkowa siła, ale nie wszystko, co dziecko lubi jest dla niego odpowiednie. Nie dopuść, aby dziecko widziało podstawy to spania z Tobą. Dziecko musi wiedzieć, że troszczysz się o nie i jesteś w stanie zapewnić mu bezpieczeństwo, ale potrzebują także pogłębiać swoją niezależność, ponieważ stają się coraz starsze. Bywa, że rodzice śpią ze swoim dzieckiem, gdy ono jest chore, tylko po to, aby opóźnić odsyłanie dziecka do jego łóżka po powrocie do zdrowia. I kuszące jest myślenie, że to jest dobre dla dziecka, szczególnie, gdy czujesz się samotny lub samotna.

6. Ogranicz zmiany do minimum. Dziecko potrzebuje stałych i znanych rzeczy w obu domach.  Małym dzieciom możesz dać coś, co będzie tzw. „obiektem przejściowym” (np. pluszowy miś), który dziecko może przenosić z jednego domu do drugiego; w oczach dziecka jest jednak obiektem jest stałym i przynosi ukojenie w chwilach smutku czy tęsknoty. 

7. Pozostań w życiu swojego dziecka. Niektórzy ludzie z powodu bolesnego rozwodu mogą stracić więź nie tylko ze swoim byłym małżonkiem, ale także z dziećmi.  Krótkotrwale może to przynieść ulgę, jednak na dłuższą metę takie działanie może spowodować problemy w rozwoju dziecka i w twojej relacji z dzieckiem. Dziecko nie ma wpływu na rozwód i twoim obowiązkiem jest zminimalizować ból dziecka z powodu tej sytuacji. Dziecko może czuć się porzucone – spróbuj tego nie pogorszyć.

8. Nie angażuj się w konflikt ze swoim byłym małżonkiem w obecności dzieci. Jeśli nie potrafisz mówić w sposób uprzejmy do swojego byłego małżonka to lepiej będzie jeśli się powstrzymasz. Jeśli nie potrafisz zapanować nad swoimi emocjami zwróć się po pomoc do profesjonalisty. Kontynuacja i narastanie konfliktu może być bardzo szkodliwe dla Twoich dzieci.

9. Koniecznie powiedz dzieciom, że rozwód nie jest z ich winy. Dzieci często przypuszczają, że ich rodzice rozchodzą się ponieważ one były niegrzeczne, szczególnie te w młodszym wieku szkolnym. Tym niemniej należy to powtarzać i przypominać dzieciom w każdym wieku, ponieważ dzieci na każdym etapie rozwoju inaczej przetwarzają informacje.

10.  Zadbaj o siebie i – na tyle na ile potrafisz – pozwól, by twoje życie toczyło się dalej.  Adaptacja dzieci do rozwodu pozostaje w bezpośrednim związku ze zdolnością do adaptacji rodziców do tej nowej sytuacji.  Zrób co w twojej mocy, by poradzić sobie ze stresem, konfliktem, depresją, złością, żałobą itd., tak, byś mogła zostawić te wszystkie negatywne emocje za sobą i rozpoczęła nowe życie. 

11.  Pozwól dzieciom na wyrażanie uczuć.  Nawet jeśli jest to dla ciebie bolesne, znajdź sposób, by twoje dziecko mogło swobodnie wyrażać swoje uczucia i siebie.  Mówienie, rysowanie lub rozpoznawania (np. w oglądanym filmie)  przeżywanych emocji bez  konieczności przeżywania jednocześnie poczucia winy lub wywoływania w słuchającym rodzicu chęci obwiniania drugie rodzica  jest ogromnie pomocne dla dzieci rozwiedzionych rodziców.  Dziecko powinno mieć możliwość powiedzenia w życzliwej mu atmosferze nawet tego, że tęskni za drugim rodzicem. Postaraj się nie zadawać też pytań, na które odpowiedź brzmi „tak”  lub „nie”. Znaczy to, że zamiast pytać: „Czy dobrze się bawiłeś u mamy/taty w ten weekend?” możesz spytać: „Co robiliście u mamy/taty?”.

12.  Okresy przejściowe.  Okresy przejściowe, tj. tuż przed wyjściem do drugiego rodzica lub tuż po przyjściu od niego, mogą i mają prawo być dla dziecka trudne.  Rodzice często mylnie uznają to za oznakę złych relacji dziecka z drugim rodzicem. Jednak większość dzieci przejawia takie trudności.  Często w takich sytuacjach pomagają rytuały , które pomagają się dziecku „zakotwiczyć”; które mówią mu: teraz jesteś u mamy/taty. Z drugiej strony, jeśli dziecko jest wściekłe, niegrzecznie się odnosi do brata lub ciebie, klnie – nie wahaj się zastosować normalnych w takiej sytuacji metod wychowawczych.  Równolegle stwórz mu warunki, by mógł porozmawiać o tych uczuciach.

13. Zadbaj o to, by dziecko miało jak najszerszy dostęp do obojga rodziców (na tyle, na ile jest to dla niego zdrowe. I pamiętaj, że to, że twoja relacja z eks nie była zdrowa nie oznacza automatycznie, że jego relacja z dzieckiem nie będzie zdrowa.

14. Słuchaj swojego dziecka.  Nie staraj się łagodzić złości i bólu swojego dziecka, ale po prostu wysłuchaj go.  Ponadto, rozwód może przynieść różne dobre rzeczy i twoje dziecko może też chcieć porozmawiać o nich.  Dzieci mają tendencję do widzenia pozytywów w rozwodzie (np. dwie imprezy urodzinowe), które nam, dorosłym mogą nie przyjść nawet do głowy (nie może być to jednak wymuszone).

15. Kup różne książki na temat adaptacji do rozwodu dostosowane do wieku dziecka. W księgarniach pojawiają się różne opowiadania, które pokazują dzieciom, że rozwód jest sprawą dość powszechną (inaczej: „normalizują” rozwód).  Książki dla starszych dzieci odwołują się często do uczuć dzieci pokazując im, co mogą czuć w sytuacji rozwodu i dlaczego.  Nie zmuszaj dzieci do czytania tych książek, a raczej spraw, by miały do nich dostęp, gdyby miały na to ochotę.

17. Pozwól dzieciom cieszyć się z wizyt u drugiego rodzica.  Spróbuj zachować pozytywną postawę, gdy wychodzą z domu i zainteresuj się (ale bez sprawdzania swojego eks!), co robili w czasie weekendu czy wspólnego wyjścia.  Wykaż pewne pozytywne zainteresowanie życiem eks-małżonka, nawet jeśli go nie lubisz.  Dzieci powinny mieć możliwość rozwijania relacji z obojgiem rodziców, bez obawy o to, że zranią uczucia jednego z nich.  Potraktuj czas, który spędzasz bez dzieci jako okazję do odpoczynku i doładowania swoich baterii.

Tu szczegóły WARSZTATU Dziecko w sytuacji rozwodu

Najważniejszym aspektem szczęśliwego związku jest radzenie sobie z konfliktem. Od nas zależy, czy z problemów wyjdziemy razem, czy osobno. Całość zjawiska zbadał i opisał amerykański terapeuta dr John Gottman, który obserwując kłócące się pary, opracował cztery najczęstsze grupy zachowań. Chodzi głównie o identyfikację obecności lub nieobecności kilku zachowań partnerów względem siebie nawzajem, które Gottman określa mianem Czterech jeźdźców Apokalipsy. W Nowym Testamencie, Czterej Jeźdźcy Apokalipsy oznaczali wojnę, zarazę, głód i śmierć. Gottman wykorzystał ich jako metaforę do opisania zachowań, które mogą zwiastować koniec związku. Badacz psychologii par, ustalił, że są cztery zachowania, które niczym Czterej Jeźdźcy Apokalipsy – tworzą silną prognozę dla rozpadu związku: krytykowanie, które zawiera uogólnione negatywne opinie; unikanie otwartej komunikacji; defensywność, zamykanie się w sobie; pogarda wobec drugiego. 
Na początku, gdy w związku iskrzy nie trudno o dialog i pozytywne emocje, nie trudno je dostrzec, wyrazić.  Namiętna miłość trwa jednak tylko rok, najwyżej półtora. Potem para, o ile pragnie utrzymać swój związek, musi wykształcić inny rodzaj uczucia, określony jako miłość „współodczuwająca”. Partnerzy, jeśli chcą być razem muszą odkrywać, dostrzegać w sobie coś więcej, starać się i akceptować wady, które z upływem lat widać coraz wyraźniej. Pary, które wytykają sobie błędy, nieustannie zwracają sobie uwagę, nie mają szans na dobry związek. Komunikacja jest możliwa tylko bez karania. 
Defensywność pojawia się, kiedy ludzie chcą się ochronić przed strachem, bólem, odpowiedzialnością lub nową informacją. W takiej sytuacji rozmowa przypomina przepychankę i nieważne staje się dowiedzenie się, czego potrzebuje druga osoba, liczy się już tylko atak i obrona. Defensywność przeszkadza w konstruktywnym rozwiązaniu konfliktu, ale szybkie jej rozpoznanie i zamiana w empatię może zmienić bieg rozmowy. Pogarda to według Gottmana najsilniejsze dla związku czynniki destrukcyjne. Jak się przejawia pogarda do partnera? Kąśliwymi uwagami, nieprzychylnym spojrzeniem, uwagami, brakiem reakcji na zagrożenia ze strony innych. Taka niewspierająca postawa może być przejawem braku szacunku, może być też początkiem agresji psychicznej. „Ciche dni”, unikanie rozmowy, martwa cisza – to zabójcy relacji, rodzaj ucieczki, który gasi bliskość. Obojętność zazwyczaj pojawia się jako ostatnia faza, po krytykowaniu, defensywnej postawie, pogardzie. Takie zawieszenie potrafi trwać kilka lat, wraz z upływem czasu jest to nie do odrobienia. Małżeństwo to wieczna rozmowa.

Jak zamienić atak na porozumienie? Oto kilka rad:

Opisuj, a nie oceniaj.
Dąż do rozwiązania problemu.
Bądź spontaniczny. Staraj się nie ważyć każdego słowa, nie odraczaj komunikatów, mów wprost, nie stosując agresji słownej.Bądź empatyczny, nie neutralny. Druga osoba może czuć się sfrustrowana, gdy rozmówca nie próbuje się wczuwać. 
Dbaj w relacji o równowagę, a nie wyższość. 
Bądź otwarty. Otwartość tworzy atmosferę wsparcia. jszych, przy kolejnej takiej uroczystości rozważymy czy pójście”.

Co zatem decyduje o dobrym związku? 
John Gottman uważa, że największą kwestią w związku jest umiejętność rozwiązywania konfliktów oraz sposób wypowiadania się partnerów na swój temat. Przez całe życie uczymy się komunikacji i miłości. Jednych z przydatnych rad jest to, aby komunikację rozpocząć od prośby, już na wstępie może powstrzymać to od konfliktu i otworzyć możliwość do wypracowania wspólnego rozwiązania.